Phong tục ngày tết và ý nghĩa về mặt phong thuỷ, mệnh lý

Khi tôi còn nhỏ thì thường luôn thắc mắc tại sao lại xuất hiện rất nhiều những thứ phong tục ngày tết, cấm kị mang tính “rất kỳ quái” nhưng lại không tìm được câu trả lời mà thuyết phục từ ông bà, cha mẹ mà chỉ nhận được nhưng câu trả lời đại loại “cái này để tránh tà, tránh sát sinh…v.v.v) chủ yếu câu trả lời hướng về các loại học thuyết ma quỷ, trừ tà vậy. Sau nhiều năm tháng nghiên cứu mệnh lý, phong thuỷ thì bỗng tôi nhận ra ý nghĩa “thâm sâu” tận cùng của các điều kiêng, kị trong những phong tục mà người việt (hay đại loại là toàn thể người á đông) thậm chí là ngay tới cả người phương tây vậy. Tại bài viết này tôi muốn chia sẻ với các bạn hay nói cách khác là đứng trên góc độ mệnh lý, phong thuỷ để giải thích, nhìn nhận các hoạt động phong tục, thói quen ngày tết để các bạn có thêm một góc nhìn mới đầy vị diệu này.

Đầu tiên thì phải nói trước rằng ngày tết âm lịch (nguyên đán) được gọi là ngày mồng 1 tháng riêng (điều này ai cũng biết) và cái ngày này thường rơi vào khoảng thời gian bắt đầu của tiết lệnh lập xuân (đầu xuân được bắt đầu khoảng từ ngày 3,4 tháng 2 dương lịch), trong phong thuỷ, mệnh lý thì hệ thống lịch sử dùng luôn là lịch tiết khí (khá giống với dương lịch). Theo hệ thống lịch tiết khí thì một năm mới được bắt đầu từ ngày lập xuân, Đây là khi trời đất giao hoa, âm dương hoà hợp, vạn vật bắt đầu sinh sôi nảy nở (hay nói một cách chuyên môn thì đây là khoảng thời gian mà trong mệnh lý, dịch lý gọi là tiết lệnh “tam dương khai thái” tức dương khí đang tăng trưởng mạnh mẽ, 3 hào dương từ phía dưới tiến lên và 3 hào âm ở phía trên tạo thành quẻ “thái” trong kinh dịch). Thời điểm tiết lập xuân chính thì thời tiết đã bớt băng giá (của mùa đông) mà sẽ ấm dần lên, đây là lúc muôn vật đều thức tỉnh sau mùa đông, khí thế của dương khí đang khá mạnh (thời kỳ của mộc vượng).

Tiết lệnh “tam dương khai thái” này thì ý nghĩa ở quẻ thái rất diệu kỳ, quẻ này mang ý nghĩa trời đất giao hoà mà gặp gỡ nhau chính vì vậy con người thời kỳ này (sau thời kỳ ẩn dấu, trầm lắng ở mùa đông) sẽ giống như muôn loài khác đều muốn gặp gỡ, sum vầy bên nhau để giao lưu, kết bạn, nói chuyện tâm tình (đây cũng chính là lý do mà ngày tết mà con cháu trong một gia đình hay sum họp với nhau để giao lưu, nâng cao tình cảm gắn bó).

Tiếp sau đây tôi sẽ nói chi tiết về các phong tục nên làm và không nên làm trong ngày tết (những thứ kiêng kị), thật ra thì nếu nói trong ngày tết thì chưa hẳn chính xác vì đôi khi ngày mùng một tháng riêng (tết) chưa hẳn đã rơi vào tiết lệch lập xuân, ví dụ như năm 2020 này thì ngày tết chính là ngày 25/1 dương lịch trong khi tiết lệnh lập xuân bắt đầu từ ngày 4/2 dương lịch tức là tết sẽ tới sớm hơn so với “tiết lập xuân” là 10 ngày nên những thứ phong tục, kiêng kị thật ra chỉ có ý nghĩa từ sau ngày 10 tết mà thôi.

Đầu tiên nói về phong tục thắp hương thờ cúng tổ tiên vào ngày tết và tục lên chùa cầu may thì bề ngoài rõ ràng đây là hoạt động tâm linh tuy nhiên ẩn sâu ở bên trọng lại có một tầng ý nghĩa khác. Khi thờ cúng tổ tiên hay lên chùa thì chúng ta luôn có hoạt động thắp hương, đốt đèn, đốt vàng mã, nến đây chính là bí mật mà tiền nhân lưu lại cho chúng ta. Hoạt động thắp hương, đốt nến như vậy mang ý nghĩa tăng thêm dương khí (hơi ấm, ánh sáng) cho con người ở quanh khu vực đó vì như ở trên tôi đã nói là thời điểm này trời đất bắt đầu ấm lên, dương khí bắt đầu mạnh mẽ đẩy lùi cái lạnh (âm khí) nên những hoạt động này của con người chính là thuận theo quy luật âm dương, thuận theo tự nhiên vì vậy những thứ chúng ta cầu khấn, thường sẽ khá là linh nghiệm và đặc biệt là hơi ấm trong quá trình đốt nến, hương đó sẽ làm cho dương khí ở nơi chúng ta sống, ở tăng lên khi đó sức khoẻ và vận khí những người ở trong khu vực đó cũng sẽ thuận lợi mà tăng lên vậy.

Tục đốt pháo trong năm mới

Hoạt động mua cây cảnh như là đào, mai, quất, hoa để trưng bày trong ngày tết cũng rất có ý nghĩa, vì đây là thời kỳ của mùa xuân, mộc khí đang vượng nhất con người cũng cần lương nhờ vào mộc khí này mà giúp gia tăng thêm sức sống, tuổi thọ chính những hoạt động mua cây cảnh như vậy về trưng bày trong ngày tết là để gia tăng mộc khí nơi chúng ta sinh sống. Vậy ý nghĩa ở đây rõ ràng không chỉ mang tính chất thẩm mĩ (trưng bày cho nó đẹp) mà nó còn hàm ý là gia tăng mộc khí để sức khoẻ người trong nhà được mạnh khoẻ, người già thì ít bệnh, sống thọ. Từ ý nghĩa này thì các bạn có thể suy luận ra rằng việc bày cây cảnh này trong nhà thì tuyệt đối phải chăm sóc một cách cẩn thận để nó xanh, tốt, sống khoẻ, có lá xanh (lộc non) chứ không thể để cho cây héo lá, úa tàn (đây là hiện tượng mộc khí bị suy kiệt và sẽ phát sinh ra tử khí) tượng chưng cho điềm rủi nên sức khoẻ những người trong gia đình sẽ không được mộc khí “tẩm bổ” mà còn đồng thời hấp thu “suy bệnh khí” do mộc héo úa toả ra môi trường xung quanh vì vậy mà cả năm sẽ rất hay ốm đau, mệt mỏi, người già thì sẽ bị ảnh hưởng mạnh nhất.

Cụ hồ ngày trước phát động “tết trồng cây” đây là một hoạt động vô cùng có ý nghĩa đặc biệt với những người có mệnh thiếu mộc, nó sẽ quyết định vận khí của bạn cả năm đó. Tại sao vậy? vì đây là thời kỳ của mộc khí mạnh nhất (đứng đầu trong ngũ hành) chính vì vậy việc bạn có hấp thu được nhiều mộc trong thời điểm này rất quan trọng, nếu bạn hấp thu được nhiều mộc khí thì tương ứng với nó là lượng mộc này sẽ đủ dùng cho bạn cả năm giúp cho vận khí của bạn sẽ cực kỳ thuận lợi, may mắn trong cả năm đó. Cách mà giúp tăng cường mộc khí trong nhà hay là tăng cường mộc khí cho cá nhân thì chính là tự tay trồng, và chăm sóc cây non (hoặc giả tự gieo hạt và chăm sóc cây non) giúp cho chúng xanh tốt, phát triển cảnh lá mạnh mẽ. Hoàng đế thời xưa vào thời điểm này trong năm rất hay có các nghi lễ xuống đồng ruộng, cày cấy để khuyến nông, cầu cho mùa màng bội thu thì cái “ý nghĩa thâm sâu” ẩn ở bên trong cái nghi lễ đó chính là như vậy, để gia tăng mộc khí cho bản thân “ông ta” bằng việc tự tay cấy mạ non (trồng cây) từ đó mà sức khoẻ của ông ta được tốt lên, tuổi thọ và sức sống sẽ được đề cao lên.

Phát tiền lì xì, mừng tuổi tại sao lại phải vậy? ý nghĩa của hoạt động này không giống như người ta thường giải thích “đó là tiền may mắn” giúp cho tăng thêm may mắn trong cả năm. Tôi cho rằng không phải như vậy, theo quan điểm cá nhân tôi thì hoạt động này mang ý nghĩa “cho đi để nhận lại” người ta mừng tuổi nhau chính là hoạt động cho đi, còn nhận lại chính là “nhân tình” hoạt động cho đi vậy giống y chang với làm từ thiện mục đích duy nhất chính là nhận lại được “nhân tình, sự cảm kích của đối tượng kia) hoạt động này mang ý nghĩa mộc khí tiêu biểu, Khi bạn lì xì cho người khác thì ngay lập tức bạn sẽ nhận lại được một lượng mộc khí từ việc nhân đức đó mà như đã nói ở trên rằng “cái thời này” lúc này chính là lúc thời điểm đầu xuân mộc khí vượng nhất, chúng ta nhận được mộc khí tức là cơ thể chúng ta sẽ chạy cùng nhịp với trời đất từ đó mà sinh ra sự cộng hưởng nên đương nhiên điều nhận lại sẽ là sức khoẻ, sự trường thọ, sức sống mạnh mẽ. Đặc biệt người có mệnh thiếu mộc thì lại càng cần lượng mộc này hơn ai khác.

Các hoạt động chúc tết, vui chơi, giải trí, trò chơi, lễ hội, hoạt động tập thể vô cùng đông người náo nhiệt, mục đích chính là để tăng cường dương khí cho nơi ở và cho chính bản thân con người vậy (sau quãng thời gian dài ít hoạt động ở mùa đông) thì khi này chính là lúc nên tăng cường hoạt động thể chất giúp cơ thể giải phóng năng lượng, tăng cường sự dẻo dai nhờ thu nạp dương khí của trời đất.

Tập tục không sát sinh, giết gà vịt động vật vô ngày tết (khi bé tôi rất thắc mắc cái này), người lớn trong gia đình tôi giải thich rằng để tránh sát sinh, năm mới phải tránh. Tôi luôn nghĩ tại sao ngày bình thường vẫn giết thịt mà tới lúc này lại tránh thì lại thấy nó rất vô lý. Cho tới bây giờ thì tôi cũng đã thông tỏ điều này, đích thực năm mới (đầu năm lập xuân) phải tránh việc sát sinh này vì cái thời của năm mới này thuộc mộc cai quản mà ý nghĩa của mộc chính là sự sinh trưởng, phát triển, sinh sôi nảy nở trong khi việc giết gà vịt vào thời này đi ngược lại ý nghĩa của mộc (mộc giai đoạn này nắm vị trí như là tư lệnh trong ngũ hành). Vậy hoạt động giết động vật, sát sinh này chính là mang ý nghĩa huỷ diệt mộc tính trong khi mộc tài thời kỳ này đang là lực lượng mạnh mẽ nhất (chẳng khác nào trong thời kỳ chiến tranh mà một anh lính quèn công khai chống đối lại với lệnh của một vị tư lệnh quân đội) tất nhiên sẽ rước phải tai vạ, cái ta vại này chính là làm cho sức sống kém đi, sức khoẻ giảm sút ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ vậy.

Tục trang trí nhà cửa, mua các vật phẩm có màu đỏ để treo trong nhà như là các chữ hỷ, tranh thư pháp, các loại hoa có màu sắc rực rỡ đỏ thắm, quần áo đỏ .v.v.v mục đích của hoạt động này chính là tăng cường dương khí cho căn nhà vì khi này trời đất tính dương bắt đầu tăng trưởng mạnh, môi trường sống của con người cũng nên có tính dương tăng trưởng mạnh để hoà vào với tự nhiêu tạo ra sự cộng hưởng từ đó mà nâng cao vận khí, giúp người trong nhà may mắn cả năm.

Tục đốt pháo trong năm mới đây cũng là một điều khá thú vị. Hoạt động này mang ý nghĩa kép tức là có 2 ý nghĩa chính. Thứ nhất đốt pháo trong phong thuỷ sẽ tạo ra các âm thanh dạng xung chấn, có thể đánh tan các loại sát khí trong phong thuỷ như là Sao nhị hắn, sao ngũ hoàng (các loại sát tinh nguy hại nhất trong phong thuỷ). Thứ 2 đó là khi đốt pháo thì tiếng pháo nổ rất lớn (bản thân pháo nổ thuộc quẻ chấn trong bát quái, mà quẻ chấn mộc) nên tiếng pháo nổ cũng đại diện cho một lượng mộc khí lớn được giải phóng vào môi trường xung quanh vì vậy mà người ở quanh đó đều được hưởng lợi, bản thân tiếng pháo nổ lớn này cũng là một loại dương khí cực mạnh vì vậy môi trường xung quanh cũng được tăng cường dương khí vậy.

Còn rất nhiều phong tục khác tại rất nhiều vùng miền mà tôi không thể liệt kê ra hết được trên đây chỉ là những thứ mang tính tiêu biểu. Tôi sẽ tiếp tục có một vài lời khuyên (của cá nhân tôi) để giúp các bạn tăng cường mộc khí (vận may) cho năm mới đặc biệt các hoạt động này và các hoạt động ở bên trên đã giải thích sẽ có ý nghĩa mạnh mẽ với những người đang trong tình trạng ốm đau, sức khoẻ không tốt, hay mệt mỏi gặp vấn đề trong khả năng sinh sản (người mà hiếm muộn con cái ở cả nam giới và nữ giới), người già và người có mệnh thiếu mộc.

Mộc đại diện cho chữ nhân tức là việc thiện chính vì vậy vào đầu mùa xuân (sau tiết lệnh lập xuân 4/2 dương lịch) các bạn nên thực hiện nhiều những việc thiện như là đi làm từ thiện, giúp đỡ người khó khăn, bố thí. Đặc biệt là hoạt động phóng sinh (thả các con vật về với môi trường tự nhiên) một lưu ý là các con vật này không phải là loại mà người ta chuyên mua bán để phóng sinh nhé mà nên chọn các con vật còn sống khoẻ mạnh dạng như chim, cá mà người ta bán ngoài chợ vậy, khi thả phóng sanh thì nên nhớ là phải thả vào môi trường sạch mà nó có thể sống được chứ đừng có thả bừa bãi thì hoạt động này sẽ mất đi ý nghĩa.

Các bạn cũng có thể mua thêm các cây non hoặc dùng hạt giống gieo trồng rau, cây non chú ý chăm sóc cẩn thận giúp chúng tươi tốt, sau mùa xuân (tầm tháng 4 dương lịch) thì có thể không cần chăm sóc nữa mà tốt nhất là không nên để trong nhà nữa có thể bỏ đi cũng được.

Không nên cắt tóc, cắt móng tay, mua vàng trong thời điểm mùa xuân này đặc biệt là đầu xuân.

Hà Nội ngày 1/1/2020

Tác giả: Bính Ngọ